elenfrdeites

Πυομήτρα

Η πυομήτρα είναι μια εξαιρετικά σοβαρή και απειλητική κατάσταση για τη ζωή του ζώου συντροφιάς, αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα. Η ακριβής αιτία της εν λόγω λοίμωξης δεν είναι ακόμη πλήρως γνωστή, αν και απειλεί τους μικρούς μας φίλους, εδώ και δεκαετίες. Συνήθως, αποτελεί συνέπεια ορμονικών αλλαγών στον αναπαραγωγικό κύκλο του θηλυκού και αφορά συχνότερα τους σκύλους, όμως παρατηρείται με μικρότερη συχνότητα και στις γάτες.

Γενικότερα, μετά την περίοδο του οίστρου, τα επίπεδα προγεστερόνης στον οργανισμό του ενήλικου θηλυκού ζώου παραμένουν αυξημένα για αρκετό χρονικό διάστημα έτσι, ώστε να προετοιμαστεί το περιβάλλον της μήτρας για την ενδεχόμενη εγκυμοσύνη με συνοδό φαινόμενο να παχαίνουν τα τοιχώματα της μήτρας, ενώ υποχωρούν στα φυσιολογικά επίπεδα βαθμιαία τις εβδομάδες που ακολουθούν (2-8 εβδομάδες).

Στην περίπτωση που ο προαναφερθείς κύκλος επαναληφθεί πολλές φορές, χωρίς να υπάρξει εγκυμοσύνη, αναπτύσσονται στα τοιχώματα της μήτρας κύστεις δημιουργώντας την «κυστική υπερπλασία του ενδομητρίου». Παράλληλα, τα υψηλά επίπεδα προγεστερόνης αναστέλλουν τη φυσική δραστηριότητα των μυών της μήτρας, με αποτέλεσμα να μη γίνονται συσπάσεις και να αποτρέπεται η αποβολή των υγρών των κυστών αυτών που είναι πλούσια σε πληθυσμούς βακτηρίων.

H είσοδος της μήτρας, η αλλιώς τράχηλος, κατά την αναπαραγωγή παραμένει ανοιχτή για να επιτρέπει την είσοδο του σπέρματος και πιστεύεται πως διευκολύνει την είσοδο των βακτηρίων του κόλπου. Κανονικά, το περιβάλλον του τραχήλου δεν ευνοεί τα βακτήρια, εντούτοις όμως, όταν τα τοιχώματά της μήτρας είναι παχύτερα ή κυστικά, επικρατούν συνθήκες θετικές προς αυτά. Σημειώνεται, εδώ, πως τα λευκά αιμοσφαίρια που αποτελούν την άμυνα του οργανισμού, υπό φυσιολογικές συνθήκες, δεν μπορούν να εισέλθουν στον τράχηλο της μήτρας υπό φυσιολογικές συνθήκες, προκειμένου να διευκολύνεται η επιτυχία της αναπαραγωγικής διαδικασίας, αφού διαφορετικά θα καταστρεφόταν, εκτός από τους παθογόνους μικροοργανισμούς, και το ίδιο το σπέρμα. Ως εκ τούτου, η μήτρα παραμένει «απροστάτευτη» κατά την έκθεσή της στους βακτηριακούς πληθυσμούς.

Σε ποια ηλικία μπορεί να διαγνωστεί η πυομήτρα;

Η πυομήτρα μπορεί να εμφανιστεί σε γάτες και σκύλους όλων των ηλικιών,που δεν έχουν έρθει σε επαφή με αρσενικά, κυρίως, όμως, απειλεί τα γηραιότερα ζώα. Όπως γίνεται κατανοητό, μετά από συνεχείς οιστρογονικούς κύκλους χωρίς εγκυμοσύνη, το τοίχωμα της μήτρας υφίσταται τις αλλαγές που προαναφέραμε και συνεπώς, η εν λόγω παθολογική κατάσταση ευνοείται με την πάροδο του χρόνου.

Υπάρχουν άλλοι παράγοντες που προκαλούν αλλαγές στη φυσιολογία της μήτρας;

Η χρήση φαρμάκων που περιέχουν προγεστερόνη, οιστρογόνα ή συνθετικά οιστρογόνα για την παρακολούθηση της αναπαραγωγικής δραστηριότητας των κατοικίδιων μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στον αναπαραγωγικό κύκλο του θηλυκού ζώου. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η προσομοίωση της περιόδου του οίστρου. Συνεπώς, τα μικρά ζώα με αυτή την κλινική διαχείριση είναι αναγκαίο να εξετάζονται συχνότερα για πιθανή ανάπτυξη πυομήτρας.

Ποια είναι τα κλινικά συμπτώματα της πυομήτρας;

Τα κλινικά συμπτώματα της πυομήτρας διαφέρουν. Εάν ο τράχηλος της μήτρας είναι ακόμη ανοιχτός, εξέρχεται πύον από τον κόλπο και παρατηρείται εύκολα στο δέρμα ή το τρίχωμα της περιοχής της ουράς ή στα σημεία που συνηθίζει να ξαπλώνει. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό το σύμπτωμα δεν μπορεί να γίνει αντιληπτό εξαιτίας του χαρακτήρα τους, η εάν αυτοκαθαρίζονται, όπως κάνουν οι γάτες. Επίσης, συμπτώματα πυομήτρας ανοιχτού τραχήλου αποτελούν ο λήθαργος, η πυρεξία και η ανορεξία. Στον αντίποδα, όταν ο τράχηλος της μήτρας είναι κλειστός, το πύον που έχει δημιουργηθεί δε μπορεί να αποβληθεί με αποτέλεσμα τα βακτήρια που εσωκλείονται στο υγρό των κύστεων να απελευθερώνουν τοξίνες, οι οποίες καταλήγουν στο κυκλοφορικό σύστημα του ζώου. Οι γάτες και οι σκύλοι με κλειστή πυομήτρα ασθενούν βαριά και άμεσα, παρουσιάζοντας ανορεξία και εξαιρετικά καταθλιπτική διάθεση, ενώ την εμφάνισή τους κάνουν οι συχνές διάρροιες ή/και οι έμετοι. Και στις δύο περιπτώσεις πυομήτρας, τα βακτήρια επηρεάζουν, στη συνέχεια, τη λειτουργία των νεφρών, αναφορικά με τη συγκράτηση υγρών. Έτσι, παρατηρείται οι ασθενείς γάτες και σκύλοι να καταναλώνουν περίσσεια ποσότητας νερού για να αντισταθμίσουν τις ανάγκες του οργανισμού τους.

Πώς γίνεται η διάγνωση της πυομήτρας;

Στο αρχικό στάδιο της νόσου, μπορούν να παρατηρηθούν μόνο αλλαγές στη φυσιολογία του κόλπου του εξεταζόμενου ζώου. Επίσης, μπορεί να καταναλώνει ασυνήθιστα μεγάλες ποσότητες νερού ή να έχει κολπικές εκκρίσεις και πρήξιμο στην κοιλία οπότε και είναι πιθανή η ύπαρξη πυομήτρας. Από εργαστηριακής άποψης, σε δείγμα αίματος ασθενούς ζώου παρατηρείται αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων, αλλά και των σφαιρινών, πρωτεϊνών του αίματος που συνδέονται με το ανοσοποιητικό σύστημα. Το ειδικό βάρος (συγκέντρωση) των ούρων είναι πολύ χαμηλό, λόγω των τοξικών επιδράσεων των βακτηριδίων στους νεφρούς. Ωστόσο, αυτές οι παρατηρήσεις είναι μη ειδικές και μπορεί να αφορούν σε οποιαδήποτε γάτα/σκύλο με σημαντική συμπτωματική βακτηριακή λοίμωξη. Ενδείκνυται η άμεση ακτινογραφική και υπερηχογραφική απεικόνιση.

Πώς αντιμετωπίζεται η πυομήτρα;

Η ενδεδειγμένη αντιμετώπιση είναι η χειρουργική επέμβαση, η ωοθηκοϋστερεκτομή (αφαίρεση ωοθηκών - των δύο κεράτων και του σώματος της μήτρας έως τον τράχηλο). Εντούτοις, επειδή συνηθέστερα διαγιγνώσκονται γάτες/σκύλοι σε προχωρημένο στάδιο πυομήτρας, η διαδικασία διαφέρει από εκείνη της κοινής στείρωσης και συνεπώς, ακολουθείται μια πιο περίπλοκη χειρουργική διαδικασία. Παράλληλα, απαιτούνται ημέρες νοσηλείας του ζώου με ενδοφλέβια φαρμακευτική αγωγή για να σταθεροποιηθεί η κατάσταση της υγείας του. Η χρήση αντιβιοτικών φαρμάκων συνίσταται για τουλάχιστον δύο εβδομάδες μετά την επεμβατική διαδικασία.

Υπάρχει εναλλακτική λύση αντί της χειρουργική επέμβασης;

Στις περισσότερες περιπτώσεις η χειρουργική επέμβαση είναι αναπόφευκτη. Υπάρχει εναλλακτική προσέγγιση με φαρμακευτική αγωγή, αλλά ο βαθμός επιτυχίας της είναι ευρέως μεταβλητός και ενέχει υψηλή επικινδυνότητα με πιθανές μακροπρόθεσμες επιπλοκές. Πιο συγκεκριμένα, οι προσταγλανδίνες είναι μια κατηγορία ορμονών που μειώνουν το επίπεδο της προγεστερόνης στο αίμα, χαλαρώνουν και ανοίγουν τον τράχηλο της μήτρας και προκαλούν συσπάσεις στη μήτρα. Συνεπώς, καθίσταται δυνατή η αποβολή του πύον και των κυστικών υγρών. Σημειώνεται πως οι προσταγλανδίνες: 1. Συνοδεύονται από ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως ανησυχία, εμετό, αύξηση στη συχνότητα αφόδευσης, σιελόρροια και κοιλιακό άλγος. Οι εν λόγω ανεπιθύμητες ενέργειες γίνονται προοδευτικά ηπιότερες σε κάθε επανάληψη της αγωγής. 2. Δεν εμφανίζεται κλινική βελτίωση για σαράντα οκτώ ώρες. Δεν ενδείκνυται για γάτες/σκύλους που είναι σοβαρά ασθενείς και επιβάλλεται η άμεση θεραπεία με χειρουργείο. 3. Επειδή οι προσταγλανδίνες προκαλούν έντονες συσπάσεις στη μήτρα, είναι πιθανό η μήτρα να σπάσει και να χυθούν τα λοιμοξιογόνα υγρά στην κοιλιακή περιοχή, με αποτέλεσμα τη σοβαρή και απειλητική για τη ζωή κατάσταση της περιτονίτιδας.

Στατιστικά στοιχεία για τις εναλλακτικές μορφές θεραπείας

  • Το ποσοστό επιτυχίας για τη θεραπεία της πυομήτρας ανοιχτού τραχήλου είναι 75-90%.
  • Το ποσοστό επιτυχίας για τη θεραπεία της πυομήτρας κλειστού τραχήλου είναι 25-40%.
  • Το ποσοστό υποτροπής της νόσου σε μια γάτα είναι 50-75%.
  • Η πιθανότητα μελλοντικής επιτυχούς αναπαραγωγής μειώνεται (περίπου 50-75%).

Τι θα συμβεί εάν δε θεραπεύσω τη γάτα ή το σκύλο μου;

Η πιθανότητα επιτυχούς φυσικής αντιμετώπισης της ασθένειας χωρίς χειρουργική επέμβαση ή θεραπεία με προσταγλανδίνη είναι εξαιρετικά χαμηλή. Οι τοξικές επιδράσεις των βακτηρίων για τον οργανισμό είναι συνήθως θανατηφόρες.

Σχετικές βιβλιογραφικές/ενημερωτικές πηγές:
Ward Ern., Pyometra in Cats, Breeding, Emergency Situations, Medical Conditions, Surgical Conditions, December 2, 2008
https://vcahospitals.com/alameda-east/primary/know-your-pet/pyometra-in-cats (last accessed 10/15/2017)

Χάρτης Αττικού Νοσοκομείου Ζώων Α.Ε.

e-genius.gr ...intelligent web software